Πέμπτη, 25 Φεβρουαρίου 2016

Ευρώπη: Ρίζες και ριζικό

Του Θ. Κ. Μπλουγουρά
------------------------
1. Μύθος ίσον εκδοχές κι εκδοχές. Μια απ’ όλες: Όνομα και πράμα Ευρώπη (εύρος+ ωψ=ευρώπη, ήτοι μεγαλομάτα) η κόρη του Αγήνορα, βασιλιά της Φοινίκης! Φσαπ φσαπ οι ματιές της! Μαγεία! Ο Ζευς την είδε κι έσφαλε. Μα πώς να της ριχτεί; Ως νεφεληγερέτης και τερπικέραυνος; Θα σκιαχτεί. Κι εκεί που ’παιζε με φίλες μια μέρα η κόρη στο λιβάδι, να σου ένας μικρός, ωραίος, ταύρος μπροστά της. Ω χαρές! Ξεθαρρεύει κι ανεβαίνει πάνω του. Κι άφαντος ο ταύρος Ζευς με την Ευρώπη!
*
2. Χλομιάζει ο μύθος και ξεμυτίζει η Ιστορία με ετυμολογικές ρίζες ως λέξη στο αρχαίο ρήμα ‘οίδα’(β΄ πληθ ‘ίστε’). Και καταθέτει ότι από το – στρογγυλεμένο – 1500 π. Χ. Ευρώπη έχει προσονομαστεί όλη η Ελλάδα. Π.χ. Αισχύλου ‘Πέρσαι’ στ. 799, οι γέροντες κλαίνε που (μετά τη Σαλαμίνα, 480 π. Χ.) ο στρατός δε θα γυρίσει πια από την ‘Ευρώπη’. ‘Ευρώπη’ λένε κι εννοούν Ελλάδα, όπου έγινε το κακό. Ακόμη, ο Λουκιανός (2ος αι. μ. Χ.) κάνει λόγο και για ναό της μεγαλομάτας Ευρώπης.
*
3. Α θ ή ν α ‘Ελλάδος παίδευσις’ θεμέλιο της Ευρώπης. Γράμματα, επιστήμες, τέχνες – φιλοσοφία, ρητορεία, ποίηση–ναοί, μαντεία, τάματα–Ακρόπολη, Ολυμπία, Δελφοί. Μύθος, ιστορία, έπος, δράμα – τραγωδία, κωμωδία, θέατρα κλπ. Και πολίτευμα δημοκρατία ‘δια το μη ες ολίγους, αλλ’ ες πλείους οικείν» (Θουκ. 2.37.1). Εξ ου και το: ‘Ει μη Αθήνας τεθέασαι, στέλεχος(ενν. είσαι). Ει τεθέασαι μεν, μη τεθήρευσαι δε, όνος(είσαι). Ει τεθήρευσαι μεν, αλλ’ ευχαριστών αποτρέχεις, κανθήλιος(είσαι)» (Αγάθων. τραγ. ποιητής).
Τεθέασαι = έχεις θαυμάσει. Στέλεχος = στειλιάρι. Τεθήρευσαι = έχεις γοητευτεί. Αποτρέχω = φεύγω. Κανθήλιος = ανόητο ζο. 
*
4. Ρ ώ μ η. Μύθος κι εδώ. Μια λύκαινα θήλασαν μωρά οι ιδρυτές της. Εξού και όνομα και πράμα ρώμη, ήτοι ισχύς, υγεία, δύναμη. Τοιχίο της Ευρώπης. Δομημένο όπως το είπε ο Οράτιος1: «Graecia capta ferum victorem cepit et artes intulit agresti Latio = Η Ελλάδα, αν και υποδουλώθηκε2, τον άξεστο κατακτητή υποδούλωσε και έφερε τις τέχνες3 στο αγροίκο Λάτιο»! Τέτοιο τοιχίο! Κι απλωμένο από Βρετανία μέχρι Περσία κι από Σκανδιναβία μέχρι θαλασσόβρεχτη απ’ τη Μεσόγειο θάλασσα Αφρική.
1) Ρωμαίος ποιητής (65 – 8 π. Χ). 2) Το 146 π. Χ. 3) Αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική, μουσική, ποίηση, χορός.
*
5.‘‘Άστρον λαμπρόν…εν Β η θ λ ε έ μ τη πόλει…Χριστός γεννάται…Πάτερ ημών… ελθέτω η βασιλεία σου… Πιστεύω εις ένα Θεόν… παντοκράτορα… και παθόντα και ταφέντα και αναστάντα…Προσδοκώ ανάστασιν…και ζωήν…» Νέα θρησκεία, της ελπίδας, ο Χριστιανισμός, ανάγει την πίστη σε ύψιστη αρετή και παρά τους απηνείς διωγμούς αυτός σκέπει την Ευρώπη. Με καιρό με καιρό οι τρεις γενέτειρες απεργάζονται το DNA της: Αθήνα, Ρώμη, Βηθλεέμ (λόγος, δράση, πίστη).

Δεν υπάρχουν σχόλια: